Najpierw dobrze jest zobaczyć pełną listę państw na literę W, potem ułożyć je sobie na mapie świata, a na końcu zapamiętać kilka sprytnych skojarzeń, które ułatwią naukę. Zaskakuje, jak niewiele jest takich krajów, a jednocześnie jak są rozrzucone po wszystkich kontynentach. Ten tekst porządkuje temat tak, by bez problemu wykorzystać tę wiedzę w szkole, w quizach czy po prostu zaspokoić ciekawość. Bez encyklopedycznego nadęcia, za to z konkretnymi przykładami i prostymi sposobami na zapamiętanie.
Państwa na W – pełna lista po polsku
W języku polskim nazwy państw zaczynające się na literę W nie należą do licznych. Mimo to obejmują zarówno potęgi turystyczne, jak i maleńkie kraje wyspiarskie.
Najczęściej przyjmuje się następującą listę suwerennych państw, których oficjalna polska nazwa zaczyna się od litery W:
- Węgry
- Wenezuela
- Wietnam
- Włochy
- Watykan
- Wielka Brytania (Zjednoczone Królestwo)
- Wybrzeże Kości Słoniowej
- Wanuatu
- Wyspy Marshalla
- Wyspy Salomona
- Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
W polskich nazwach państw występuje obecnie około 11 krajów na literę W. To mniej niż np. tych na literę S czy M, ale dają bardzo ciekawy przekrój geograficzny – od środka Europy po Pacyfik.
Warto zauważyć, że ta lista opiera się na polskich nazwach. W innych językach część z nich nie zaczyna się od W (np. Węgry to po angielsku Hungary, a Włochy – Italy).
Podział państw na W według kontynentów
Żeby lepiej to ogarnąć, dobrze jest rozłożyć te kraje na mapie świata w podziale na kontynenty. Od razu widać, gdzie jest największe zagęszczenie “W”.
Europa – najłatwiejsza do zapamiętania grupa
Europa dostarcza kilka kluczowych państw na W, które przewijają się w szkole, w mediach i w codziennych rozmowach. To dobry punkt wyjścia do nauki, bo wiele osób ma je już “osłuchane”.
W Europie znajdują się:
- Węgry – państwo śródlądowe w środkowej Europie, stolica Budapeszt.
- Włochy – półwysep w południowej Europie, otoczony morzami, stolica Rzym.
- Watykan – mikropaństwo w obrębie Rzymu, siedziba papieża.
- Wielka Brytania – wyspiarskie państwo w Europie Zachodniej, obejmujące m.in. Anglię, Szkocję i Walię.
Europa jest o tyle wygodna do nauki, że większość z tych krajów kojarzy się z konkretnymi hasłami: kuchnia włoska, historia Węgier, Premier League w Wielkiej Brytanii czy Watykan jako centrum Kościoła katolickiego. To naturalne “kotwice” pamięci.
Azja i oba Ameryki – pojedyncze, ale ważne kraje
Na innych dużych kontynentach nazwy na W pojawiają się rzadziej, ale to wciąż państwa dobrze znane z wiadomości i podręczników.
W Azji na literę W znajduje się:
- Wietnam – długi, wąski kraj nad Morzem Południowochińskim, znany z dynamicznego rozwoju i kuchni ulicznej.
W Ameryce Południowej z kolei mamy:
- Wenezuela – kraj nad Morzem Karaibskim, bogaty w złoża ropy naftowej, z licznymi kontrastami gospodarczymi i społecznymi.
Choć to tylko dwa państwa, oba odgrywają wyraźną rolę w geopolityce i gospodarce. Dlatego często pojawiają się w testach z wiedzy o świecie i w zadaniach maturalnych.
Africa i Oceania – kraina “Wysp” i długich nazw
Najbardziej “egzotyczna” część listy zaczyna się wtedy, gdy dochodzi się do krajów afrykańskich i wyspiarskich państw Pacyfiku. Tu pojawiają się długie, złożone nazwy, które dla wielu osób są trudniejsze do zapamiętania.
W Afryce na literę W występują:
- Wybrzeże Kości Słoniowej – kraj w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską, znany m.in. z produkcji kakao.
- Wyspy Świętego Tomasza i Książęca – małe państwo wyspiarskie na Oceanie Atlantyckim, niedaleko równika.
W Oceanii (rejon Pacyfiku) znajduje się szczególnie dużo “Wysp” na W:
- Wanuatu – archipelag wysp na południowym Pacyfiku.
- Wyspy Marshalla – państwo wyspiarskie na środkowym Pacyfiku, kojarzone m.in. z historią testów nuklearnych.
- Wyspy Salomona – archipelag na południowo-zachodnim Pacyfiku, niedaleko Papui-Nowej Gwinei.
Tu przydaje się proste skojarzenie: większość państw na W w Oceanii i częściowo w Afryce ma w nazwie słowo “Wyspy”. Jeśli w quizie pojawia się pytanie o wyspiarski kraj na W, jest duża szansa, że chodzi właśnie o któryś z tych trzech z Pacyfiku lub o Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą.
Mapa świata: gdzie leżą państwa na W?
Nawet bez fizycznej mapy warto ułożyć sobie w głowie prosty obraz rozmieszczenia tych państw. Pomaga to nie tylko w szkole, ale też przy rozwiązywaniu zadań z geografii czy gier typu “państwa-miasta”.
Dla uporządkowania można wyobrazić sobie mapę “od lewej do prawej” (z zachodu na wschód):
- Wenezuela – zachodnia część mapy, północ Ameryki Południowej, nad Morzem Karaibskim.
- Wyspy Marshalla i Wyspy Salomona oraz Wanuatu – rozrzucone na Pacyfiku, na prawo (na wschód) od Australii.
- Wielka Brytania – Europa Zachodnia, wyspa na północny zachód od kontynentalnej części Europy.
- Włochy i Watykan – południowa Europa, charakterystyczny “but” na Morzu Śródziemnym.
- Węgry – środkowa Europa, bez dostępu do morza, mniej więcej między Austrią a Rumunią.
- Wybrzeże Kości Słoniowej – zachodnia Afryka, nad Zatoką Gwinejską.
- Wyspy Świętego Tomasza i Książęca – niewielkie wyspy na oceanie, na wysokości środkowej części Afryki.
- Wietnam – południowo-wschodnia Azja, wzdłuż wybrzeża Morza Południowochińskiego.
Takie mentalne “przesuwanie” się po mapie świata jest bardzo skuteczne przy nauce. Można nawet rozpisać sobie tę trasę na kartce lub naszkicować prosty zarys kontynentów i zaznaczyć punkty.
Krótka charakterystyka wybranych państw na W
Żeby nazwy nie pozostały pustymi hasłami, warto powiązać je z jednym-dwoma konkretnymi skojarzeniami: gospodarką, kulturą, położeniem.
Wielka Brytania, Włochy, Węgry, Watykan – “cztery W” Europy
Ta czwórka często pojawia się w szkolnych programach, dlatego dobrze mieć w głowie ich podstawowy obraz.
Wielka Brytania to państwo wyspiarskie z Londynem jako stolicą. Kraj o dużym znaczeniu historycznym i politycznym, przez lata członek Unii Europejskiej, obecnie poza nią po Brexicie. W skład Zjednoczonego Królestwa wchodzą Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna.
Włochy są jednym z kluczowych państw Europy Południowej. Słyną z kuchni, mody, sztuki i ogromnej liczby zabytków. Dla geografii ważne jest położenie – półwysep otoczony Morzem Śródziemnym, z charakterystycznym “obcasem i obcasikiem” (Sycylia).
Węgry leżą w sercu kontynentu. Kraj bez dostępu do morza, za to z ważną rzeką – Dunajem – przepływającą przez stolicę. Budapeszt powstał z połączenia Budy i Pesztu, po dwóch stronach rzeki.
Watykan jest jednym z najmniejszych państw świata, zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności. W całości otoczony przez terytorium Włoch (Rzym). Znany jako siedziba papieża i centrum administracyjne Kościoła katolickiego.
Wyspiarskie państwa na W – jak je odróżnić?
Trzy kraje z Oceanii i dwa z Afryki mają w nazwie słowo “Wyspy”, co łatwo może się mylić. Pomaga prosty podział: jedne leżą na Pacyfiku, inne na Atlantyku.
Wyspy Marshalla znajdują się na środkowym Pacyfiku. Ważne historycznie miejsce testów broni jądrowej w XX wieku. Obecnie niewielkie, rozproszone wyspy zmagające się m.in. z podnoszeniem poziomu mórz.
Wyspy Salomona leżą bliżej Australii, na południowo-zachodnim Pacyfiku. Archipelag tropikalny, wciąż słabiej kojarzony w Europie, częściej pojawia się w kontekście II wojny światowej i współczesnej polityki regionu.
Wanuatu to także państwo na Pacyfiku, trochę na południe od Wysp Salomona. Słynie z aktywnych wulkanów i bardzo zróżnicowanej kulturowo ludności – na niewielkim obszarze funkcjonuje wiele języków.
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca leżą już nie na Pacyfiku, ale na Atlantyku, niedaleko zachodniego wybrzeża Afryki. Klimat równikowy, niewielkie państwo z gospodarką opartą m.in. na rolnictwie.
Wybrzeże Kości Słoniowej to nie wyspy, tylko kraj na afrykańskim lądzie, ale też nad Atlantykiem. Ogromny producent kakao; wiele tabliczek czekolady sprzedawanych w Europie ma ziarna właśnie stamtąd.
Jak uczyć się państw na W – proste skojarzenia
Sama lista nazw to dopiero początek. Żeby naprawdę je zapamiętać, dobrze jest użyć kilku prostych trików.
- Grupowanie – najpierw “cztery W Europy” (Wielka Brytania, Włochy, Węgry, Watykan), potem reszta.
- Hasła-klucze – Włochy = pizza i Rzym; Wielka Brytania = Londyn i wyspa; Węgry = Budapeszt i Dunaj; Wietnam = Azja i długi kształt; Wenezuela = ropa i Karaiby.
- Mapa mentalna – przesuwanie się po globie w ustalonej kolejności, np. od Wenezueli, przez Europę, Afrykę, aż po Pacyfik.
- Fiszki – po jednej stronie nazwa, po drugiej: stolica, kontynent i jedno skojarzenie (kuchnia, surowiec, atrakcja).
Przy quizach i grach (np. popularne gry internetowe z nazwami państw) bardzo pomaga też odróżnianie nazw “Wysp” – jeśli pojawia się coś na W i jest to wyspiarskie państwo, wybór natychmiast zawęża się do kilku pozycji.
Pułapki i wątpliwości: jakie nazwy liczyć?
Przy państwach na W często pojawia się pytanie: co z terytoriami zależnymi i regionami? Nie wszystko, co bywa na mapie, jest suwerennym państwem.
Walia – region wchodzący w skład Wielkiej Brytanii (Zjednoczonego Królestwa), nie jest osobnym, uznanym powszechnie państwem. W quizach czasem bywa wymieniana, ale w kontekście politycznym funkcjonuje jako część UK.
Wyspa Man czy Wyspy Owcze – mają szeroką autonomię, ale formalnie są terytoriami zależnymi (odpowiednio Korony Brytyjskiej i Królestwa Danii), nie suwerennymi państwami.
Timor Wschodni – bywa mylący, bo w polskiej nazwie jest “Wschodni”, ale całość zaczyna się na T. W oficjalnej formie często używa się nazwy Timor-Leste, więc w zestawieniach “państwa na W” go zazwyczaj nie ma.
W szkolnych zadaniach zwykle chodzi o uznane, suwerenne państwa. Dlatego najbezpieczniej trzymać się listy 11 wymienionych na początku i ewentualnie sprawdzić aktualne wykazy (np. w najnowszym atlasie lub wiarygodnym serwisie geograficznym).
Ciekawostki o państwach na W
Na koniec kilka faktów, które pomagają zapamiętać te kraje nie tylko jako suche nazwy:
- Watykan to jedno z nielicznych państw, które można przejść pieszo wzdłuż w mniej niż godzinę.
- Włochy otaczają całkowicie dwa inne państwa: Watykan i San Marino (choć San Marino nie jest na W, warto to odnotować przy nauce mapy).
- Węgry nie mają dostępu do morza, ale kiedyś (w ramach Królestwa Węgier) sięgały aż do Adriatyku.
- Wietnam ma kształt przypominający literę “S”, rozciągając się na dużej długości z północy na południe.
- Wenezuela ma jedne z największych na świecie złóż ropy, a jednocześnie boryka się z poważnymi problemami gospodarczymi.
- Wybrzeże Kości Słoniowej oficjalnie prosi wiele organizacji o używanie francuskojęzycznej nazwy Côte d’Ivoire, nawet w innych językach.
Połączenie takiej listy ciekawostek z mapą i prostymi skojarzeniami sprawia, że państwa na literę W przestają być chaotycznym zbiorem nazw. Zaczynają układać się w czytelną strukturę, którą naprawdę da się zapamiętać – i bez stresu wykorzystać w praktyce.