W zadaniach z geografii, quizach czy grach w skojarzenia często pojawia się pytanie o państwo na O, które potrafi wybić z rytmu nawet osoby całkiem dobrze ogarniające mapę świata, bo wbrew pozorom wybór jest tu bardzo ograniczony. W praktyce istnieje tylko jedno powszechnie uznawane państwo zaczynające się po polsku na literę O i jest nim Oman. Ten prosty fakt otwiera zaskakująco ciekawy temat: skąd ta „pustka” na literę O i co wyróżnia jedyne państwo, które ją wypełnia?
Ile jest państw na literę O?
W klasycznym, szkolnym ujęciu, gdzie lista obejmuje około 195 państw (193 członków ONZ + dwa państwa o szczególnym statusie: Watykan i Palestyna), po polsku tylko Oman zaczyna się na literę O. Inne kraje, które po angielsku lub w innych językach zaczynają się od O, po polsku mają zupełnie inną pierwszą literę.
Przykład:
- Österreich (niemiecka nazwa Austrii) → po polsku: Austria, nie „Ostria”
- Olanda (w niektórych językach) → po polsku: Holandia / Niderlandy
W języku polskim Oman jest jedynym powszechnie uznawanym państwem, którego nazwa oficjalna i potoczna zaczyna się na literę O.
Czasem w rozmowach pojawiają się nazwy terytoriów spornych lub częściowo uznawanych, jak np. Osetia Południowa, ale nie funkcjonują one w szkołach czy popularnych quizach jako „standardowe” państwa na liście.
Oman – podstawowe informacje
Oman leży na Półwyspie Arabskim, w jego południowo-wschodniej części. Graniczy z Arabią Saudyjską, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem, a od wschodu i południa oblewają go wody Morza Arabskiego oraz Zatoki Omańskiej. To kraj arabski, ale pod wieloma względami mniej oczywisty niż znani sąsiedzi.
Położenie i krajobrazy Omanu
Geografia Omanu jest dużo bardziej zróżnicowana, niż sugeruje stereotyp „pustynnego kraju naftowego”. Występują tu trzy główne typy krajobrazów: pustynie, góry i wybrzeża.
Znaczna część terytorium to pustynia, ale nie tylko piaskowa – są tu też rozległe pustynie żwirowe i skaliste. Do tego dochodzi imponujący masyw górski Al-Hadżar, z najwyższym szczytem Jabal Shams (ok. 3000 m n.p.m.), z którego rozciąga się widok na wąwozy porównywane czasem do „Arabskiego Wielkiego Kanionu”.
Wybrzeże Omanu ma długość ponad 2000 kilometrów i jest jednym z ważniejszych elementów jego tożsamości. To dzięki położeniu nad morzem kraj miał historycznie silne tradycje żeglarskie i handlowe, a omańskie statki docierały aż na wybrzeża Afryki Wschodniej i do Indii.
Oman leży przy jednym z kluczowych szlaków morskich świata – w pobliżu Cieśniny Ormuz, przez którą przepływa znacząca część światowego handlu ropą naftową.
Ludzie, język i religia
Oman zamieszkuje około 4,5–5 milionów ludzi, z czego istotną część stanowią imigranci zarobkowi z innych krajów Azji. Językiem urzędowym jest arabski, ale w obiegu, zwłaszcza w biznesie i turystyce, powszechnie używany jest także angielski.
Przytłaczająca większość społeczeństwa to muzułmanie, z tym że Oman wyróżnia się na tle sąsiadów dominacją odłamu islamu zwanego ibadytyzmem, rzadko spotykanego poza tym krajem. To ma pewne przełożenie na kulturę i politykę – Oman jest zazwyczaj postrzegany jako państwo raczej stonowane, unikające skrajności i napięć.
Ciekawostki o Omanie
Jedno państwo na O to idealny pretekst, żeby poznać je trochę głębiej. W praktyce Oman rzadko pojawia się w pierwszej piątce skojarzeń z Półwyspem Arabskim, a szkoda – właśnie przez to potrafi zaskoczyć.
- Stabilna monarchia – Oman jest monarchią absolutną. Na czele państwa stoi sułtan, który łączy funkcje głowy państwa, szefa rządu i głównodowodzącego.
- Ropa, ale nie tylko – kraj zarabia na ropie i gazie, jednak od lat inwestuje także w logistykę, porty morskie i turystykę.
- Tradycyjna architektura – w przeciwieństwie do spektakularnych drapaczy chmur w Dubaju czy Rijadzie, w Omanie dominuje niska, jasna zabudowa, utrzymana w bardziej spójnym, tradycyjnym stylu.
- Forty i miasta-oazy – na terenie kraju znajduje się wiele fortec (np. w Nizwie czy Bahli), a także rozbudowane systemy nawadniające oazy, tzw. afladż, wpisane na listę UNESCO.
Gospodarka i bogactwa naturalne
Choć Oman nie jest tak bogaty jak Katar czy Zjednoczone Emiraty Arabskie, stoi na solidnych fundamentach. Wydobywa się tu ropy naftowej kilka procent światowego wydobycia, ale dla gospodarki krajowej to wciąż kluczowy sektor. Z punktu widzenia mieszkańców rola surowców jest ogromna, jednak władze od dłuższego czasu próbują ograniczać uzależnienie od ropy.
Istotne znaczenie mają też gaz ziemny oraz położenie geograficzne, pozwalające rozwijać porty morskie (m.in. w Salali i Duqm). W planach rozwojowych Omanu pojawiają się inwestycje w energetykę odnawialną – szczególnie energię słoneczną i wiatrową – oraz w produkcję wodoru w dłuższej perspektywie.
Coraz wyraźniej widać również rozwój sektorów związanych z turystyką: od wypraw górskich i pustynnych, przez nurkowanie, po city breaki w stołecznym Maskacie (Muscat). Oman próbuje pozycjonować się jako spokojna alternatywa dla bardziej „futurystycznych” sąsiadów z regionu Zatoki.
Dlaczego tak mało państw na O po polsku?
Naturalne pytanie brzmi: dlaczego w polskiej wersji listy państw litera O jest praktycznie „pusta”? Powodów jest kilka i wynikają głównie z różnic językowych.
Po pierwsze, nazwy państw często są spolszczane lub przejmowane z innych języków w formie, która nie oddaje dokładnie oryginalnej pisowni. Przykład Austrii jest tu bardzo wymowny – po niemiecku „Österreich”, a po polsku: Austria. Brak więc przejścia z O/Ö na O w polszczyźnie.
Po drugie, w wielu językach funkcjonuje więcej niż jedna nazwa na dane państwo (oficjalna i potoczna), a polski wybiera jedną z nich – niekoniecznie tę na O. Holandia/Niderlandy to dobry przykład, bo w wersjach romańskich nierzadko pojawia się wariant z „Olanda”, natomiast polszczyzna przyjęła inny kierunek.
Po trzecie, część nazw, które mogłyby wyglądać „na O”, to tak naprawdę regiony lub prowincje, a nie samodzielne państwa. W quizach geograficznych liczą się zwykle tylko suwerenne kraje.
Różnice między oryginalną nazwą państwa a jej polskim odpowiednikiem sprawiają, że w naszym języku jedynym „pełnoprawnym” państwem na O jest Oman – choć w innych językach lista byłaby nieco dłuższa.
Jak zapamiętać państwo na O? Praktyczne skojarzenia
Skoro „państwo na O” oznacza w praktyce „Oman”, warto zbudować kilka prostych skojarzeń, które pomogą to trwale zakodować, szczególnie przy nauce do sprawdzianu czy do gry w Państwa-Miasta.
- O jak Oman, O jak Ocean – Oman leży nad morzem (Morze Arabskie, Zatoka Omańska), więc w głowie można połączyć: „Oman – ocean – woda – wybrzeże”.
- Oman – Omanity – geologicznie znane są tzw. „ofiolity omańskie” (skały oceaniczne wyniesione na ląd). Taki naukowy „haczyt” zapamiętywania może pomóc osobom, które lubią skojarzenia z przyrodą.
- Oman – Ormuz – w pobliżu Omanu znajduje się Cieśnina Ormuz, strategiczny punkt światowej gospodarki. Dwa słowa na O, połączone tematem morza i ropy.
W praktyce przy pytaniu „wymień państwo na O” wystarczy pamiętać jedną odpowiedź, co czyni tę literę jedną z łatwiejszych – pod warunkiem, że Oman przestanie być „egzotyczną ciekawostką”, a stanie się po prostu znajomym elementem listy.
Podsumowując: w polskiej geografii szkolnej litera O kojarzy się z jednym krajem, ale za tym jednym słowem kryje się rozbudowana historia, nietypowy dla regionu odłam islamu, ciekawa geografia i strategiczne położenie. Znajomość Omanu pozwala więc nie tylko „odhaczyć literę w quizie”, ale też lepiej rozumieć, co dzieje się w jednym z najważniejszych rejonów świata – wokół Zatoki Perskiej i Cieśniny Ormuz.